Bắc Kinh, ngày 13 tháng 4 năm 2026 – Khi nguồn cung tỏi toàn cầu phải đối mặt với tình trạng dư cung cơ cấu, cạnh tranh xuất khẩu ngày càng gay gắt và mô hình tiêu dùng phát triển, ngành tỏi toàn cầu đang trải qua những điều chỉnh đáng kể do động lực sản xuất, biến động thương mại và biến động giá cả. Theo dữ liệu ngành từ Tridge and Commodity Board Europe, thị trường tỏi toàn cầu đang trải qua thời kỳ mất cân bằng vào năm 2026, với lượng hàng tồn kho dồi dào của Trung Quốc và diện tích trồng mở rộng gây áp lực lên giá toàn cầu, trong khi các thị trường mới nổi và các sản phẩm chế biến nổi lên như động lực tăng trưởng mới. Ngành này đang phải vật lộn với những thách thức như khả năng phục hồi giá yếu, gián đoạn hậu cần và tăng trưởng nhu cầu không đồng đều, đồng thời thích ứng với sự thay đổi của dòng chảy thương mại và sở thích của người tiêu dùng.
Trung Quốc, nước sản xuất và xuất khẩu tỏi lớn nhất thế giới, đang là trung tâm của những thách thức về tình trạng dư cung của thị trường toàn cầu. Vào năm 2026, diện tích trồng tỏi của Trung Quốc dự kiến sẽ đạt 12,83 triệu mu (khoảng 855.333 ha), tăng 8,0% so với cùng kỳ năm trước nhờ tỷ suất lợi nhuận thuận lợi trong năm trước. Mặc dù năng suất mỗi mu giảm 7,0% do yếu tố thời tiết, tổng sản lượng dự kiến đạt 15,99 triệu tấn, gần như không thay đổi so với năm trước. Đến đầu tháng 3 năm 2026, tồn kho tỏi toàn quốc ở mức khoảng 2 triệu tấn, với lượng tồn kho trong kho lạnh vẫn cao hơn 5 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm ngoái, tạo áp lực đáng kể lên giá thị trường. Giá tỏi nội địa ở Trung Quốc đã giảm xuống chỉ còn trên 4 nhân dân tệ/kg (khoảng 0,51 euro/kg), gần mức thấp nhất trong nhiều năm, buộc nhiều nhà khai thác kho phải bán lỗ.
Động lực thương mại toàn cầu phản ánh sự cạnh tranh khốc liệt và sự thay đổi mô hình xuất khẩu. Xuất khẩu tỏi của Trung Quốc duy trì xu hướng “tăng lượng nhưng giảm giá trị” trong năm 2025, với lượng xuất khẩu đạt 2,6546 triệu tấn, tăng 1,4% so với cùng kỳ năm trước, trong khi giá trị xuất khẩu giảm 12,3% xuống 3,527 tỷ USD. Giá xuất khẩu trung bình giảm 13,6% so với cùng kỳ xuống 1.328,72 USD/tấn, do các nhà xuất khẩu cắt giảm báo giá để tăng lượng đặt hàng trong bối cảnh nguồn cung dồi dào. Đông Nam Á vẫn là thị trường xuất khẩu cốt lõi, với Indonesia là điểm đến lớn nhất của Trung Quốc, chiếm 21,3% tổng kim ngạch xuất khẩu vào năm 2025. Tuy nhiên, xuất khẩu phải đối mặt với những trở ngại vào đầu năm 2026: Tháng Ramadan của Indonesia (19 tháng 2 đến 21 tháng 3) khiến lượng mua bổ sung giảm 40%, trong khi căng thẳng ở Trung Đông làm gián đoạn các tuyến vận chuyển, tăng chi phí vận chuyển hàng hóa và trì hoãn các đơn đặt hàng đến khu vực.
Phân khúc sản phẩm cho thấy hiệu quả rõ rệt, với các sản phẩm tỏi chế biến có sức hút trong bối cảnh giá tỏi nguyên liệu yếu. Tỏi tươi hoặc ướp lạnh chiếm ưu thế xuất khẩu, chiếm 84,8% tổng lượng tỏi xuất khẩu của Trung Quốc vào năm 2025, mặc dù giá trị xuất khẩu giảm 16,9% so với cùng kỳ năm ngoái. Xuất khẩu tỏi khô duy trì ổn định ở mức 247.300 tấn, giảm 0,4% về giá trị, chủ yếu cung cấp cho các thị trường như Mỹ, Đức, Brazil. Các sản phẩm chế biến, bao gồm bột tỏi, tỏi mảnh và tỏi bảo quản, mang lại giá trị gia tăng cao hơn, với giá xuất khẩu trung bình là 3,65 USD/kg tỏi bảo quản, cao hơn đáng kể so với 1,08 USD/kg tỏi tươi. Tuy nhiên, các nhà máy chế biến tỏi đang phải đối mặt với tỷ lệ hoạt động thấp trong Quý 1 năm 2026, với tỷ lệ giảm giá ở mức 40% -45%, thấp hơn 15-20 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm ngoái do đơn hàng xuất khẩu giảm.
Động lực thị trường khu vực khác nhau đáng kể trên toàn cầu. Châu Á-Thái Bình Dương, dẫn đầu là Trung Quốc, Ấn Độ và Đông Nam Á, thống trị sản xuất và tiêu thụ toàn cầu, trong đó riêng Trung Quốc chiếm hơn 70% sản lượng tỏi toàn cầu. Kazakhstan và Nam Phi đang nổi lên là thị trường nhà cung cấp đang phát triển nhanh chóng, với mức tăng hàng năm trong giao dịch với nhà cung cấp lần lượt là 224,0% và 87,6%, trong khi giao dịch của Ấn Độ giảm 58,9%. Châu Mỹ Latinh và Châu Phi đang trở thành thị trường tăng trưởng quan trọng cho xuất khẩu tỏi, khi các nhà xuất khẩu Trung Quốc chuyển hướng sang các khu vực này để đa dạng hóa nhu cầu ngoài các thị trường châu Á truyền thống. Tại châu Âu, giá chuẩn vẫn ổn định, với tỏi tươi Ai Cập được báo giá khoảng 1,05 euro/kg FOB và bột tỏi hữu cơ Ấn Độ ở mức 6,60 euro/kg FOB, bị hạn chế bởi nguồn cung dồi dào của Trung Quốc.
Những thách thức về thời tiết và hậu cần làm tăng thêm sự bất ổn cho ngành. Ở Trung Quốc, các vùng sản xuất chính phía bắc như Sơn Đông, Hà Nam và Giang Tô đã trải qua nhiệt độ cao hơn mức trung bình vào mùa đông và mùa xuân năm 2026, điều này có lợi cho sự phát triển của tỏi nhưng cũng làm tăng cơ sở sâu bệnh qua mùa đông, đòi hỏi phải tăng cường các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát. Khả năng thời tiết mưa liên tục ở khu vực phía Bắc trong tháng 4 cũng gây rủi ro cho sự phát triển của tỏi. Trên toàn cầu, căng thẳng ở Biển Đỏ và sự gián đoạn của Kênh đào Suez đã làm tăng chi phí hậu cần và kéo dài thời gian vận chuyển các chuyến hàng đến châu Âu và Trung Đông, mặc dù tác động vẫn còn hạn chế do sự thống trị của các thị trường khu vực châu Á trong thương mại toàn cầu.
Xu hướng giá tỏi và các sản phẩm tỏi cho thấy triển vọng yếu kém trong ngắn hạn. Giá tỏi mảnh, vẫn ở mức tương đối cao trong những năm gần đây, dự kiến sẽ dao động giảm trong quý 2 năm 2026 do tỏi mới xuất hiện trên thị trường và chi phí nguyên liệu thô giảm. Giá gạo tỏi được dự báo sẽ tiếp tục yếu, dự báo ở mức 5,40-6,40 nhân dân tệ/kg trong quý 2, bị ảnh hưởng bởi việc niêm yết tập trung tỏi tươi từ Vân Nam và lượng hàng tồn kho liên tục được giải phóng. Những người trong ngành lưu ý rằng khó có khả năng phục hồi giá trong 1-3 tháng tới, do tình trạng dư cung và tiêu thụ hàng tồn kho chậm tiếp tục đè nặng lên thị trường.
Các chuyên gia trong ngành cho rằng ngành tỏi toàn cầu đang trong giai đoạn điều chỉnh cơ cấu, với tình trạng dư cung dự kiến sẽ tiếp tục tồn tại trong ngắn hạn. Nhìn về phía trước, khi tháng Ramadan của Indonesia kết thúc, xuất khẩu tỏi của Trung Quốc có thể sẽ phục hồi theo từng giai đoạn vào cuối tháng 3 và tháng 4. Về lâu dài, ngành sẽ tập trung nâng cấp sản phẩm, với sản phẩm tỏi chế biến và tỏi hữu cơ sẽ giành thêm thị phần để nâng cao giá trị gia tăng. Ngoài ra, các nhà xuất khẩu sẽ tiếp tục đa dạng hóa thị trường mục tiêu, đặc biệt là ở Châu Phi và Châu Mỹ Latinh, để giảm sự phụ thuộc vào các điểm đến truyền thống. Thích ứng với biến đổi khí hậu và cải thiện quản lý hàng tồn kho cũng sẽ là những ưu tiên chính đối với các nhà sản xuất và nhà điều hành kho lưu trữ nhằm giảm thiểu biến động của thị trường và nâng cao khả năng phục hồi của ngành.